Bàngudɔn kàlanni bamanankan na : tìle n’a màntonw kùnkanfaamuyaw n’u dodaɲɛko

Teaching physics in bamanankan : notions of the solar system and their naming issues

Auteurs-es

  • Isiaka Balo Université Yambo Ouologuem

DOI :

https://doi.org/10.36950/

Mots-clés :

bamanankan, bàngudɔn, dodaɲɛ, mànton, miiriya, bamanankan, concept, name, physics, planet

Résumé

Since the 1980s, the process of lexical enrichment in Bamanankan began when the speakers of the language first witnessed the emergence of metalanguages: wale (verb), kumasen (sentence), ... These terms came out to be established, since they became familiar to any graduate of literacy centers. In addition to metalanguages, physics is a field where concepts may lack Bamanan names. In this regard, this article focuses on the Bamanankan terminology for concepts related to the solar system. The objective is to facilitate the teaching of physics in Bamanankan by making Bamanankan names available for basic concepts. To this end, the methodological framework adopted in this work is structured in two phases. Firstly, the framework sought to identify concepts related to the solar system that already had Bamanan names in order to incorporate these names in the teaching process. Furthermore, when discovering concepts lacking a name in the language, a name is assigned to them in accordance with the indigenous naming conventions available in Bamanankan. The second framework of the methodology required gathering existing names before the researcher's in-person intervention, using appropriate procedures.

Téléchargements

Les données de téléchargement ne sont pas encore disponible.

Références

Astronomie pratique, 6 planètes à observer à l’œil nu, https://astronomie-pratique.com/planetes/, (consulté le 13 11 2025).

BAALO Isiyaka, 2025. Bàngudɔn kàlanni bamanankan na: tìle n’a màntonw tɔgɔko kisa, Communication présentée à la 3ème édition du colloque scientifique international sur la Terminologie, la Lexicologie, la Lexicographie, et l’Alphabétisation en langues africaines sur le thème Vers plus d’aménagement de la terminologie dans les langues africaines, Université Yambo Ouologuem de Bamako, 28 au 31 juillet 2025.

BAALO Isiyaka. Bamanankan masaladɔn kurutigɛli. Mali, Edis, 2023, 236 p.

BAILLEUL Charles, 2007. Dictionnaire bambara-français, Bamako, Editions donniya.

BAILLEUL Charles, 2007. Dictionnaire français-bambara, Bamako, Editions donniya.

BALLO Issiaka, Enrichissement lexical du bamanankan : les appariements bamanan des dénominations françaises des concepts de la biologie humaine (Thèse de doctorat, IPU 2019).

CLAS, André (Dir), 1985. Guide de recherche en lexicographie et en terminologie, Paris, ACCT.

Danbele, Mamadu et al., 2004. Dɔnniyakalan san 5nan – 6nan, Bamako, Editions Donniya.

DIKI-KIDIRI Marcel et al, 2008. Le vocabulaire scientifique dans les langues africaines, Karthala, Paris.

DIKI-KIDIRI Marcel, 2019. Pourquoi la terminologie culturelle est la meilleure pour les langues africaines, communication : ACALAN Atelier sur la terminologie Bamako 2019, Bamako.

DNAFLA, 1983. lexiques spécialisés Manding, Paris, ACCT.

DUBUC Robert, 2009. Manuel pratique de terminologie, linguatech, Quebec.

DUKURE Mamadu F, BAALO Issiaka, 2021. Bamanankan Daɲɛgafe, Mali, Edis.

DUKURE Mamadu F., BAALO, Isiyaka, 2008. Daɲɛgafe Wagadu, Makdas, Bamako.

DUKURE Mamadu, 2007. Kunkandɔn, Bamakɔ, Makdas.

DUMESTRE Gérard, 2011. Dictionnaire bambara-français, Paris, Karthala.

FÀKAN, Dɔnniya fòrobayali kɛnɛ, https://www.fakan.ml/Donniyaforob1.html, (Consulté le 06 11 2025).

FÀKAN, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 9nan, https://www.fakan.ml/donniyatako9.html, (Consulté le 27 10 2025).

FÀKAN, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 10nan, https://www.fakan.ml/donniyatako10.html, (Consulté le 07 11 2025).

FÀKAN, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan: làbɛn 3nan, tàko 11nan, https://www.fakan.ml/donniyatako11.html, (Consulté le 07 11 2025).

FÀKAN, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 12nan, https://www.fakan.ml/Donniyatako12.html, (Consulté le 09 11 2025).

FÀKAN, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 13nan, https://www.fakan.ml/Donniyatako13.html, (Consulté le 09 11 2025).

FÀKAN, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 14nan, https://www.fakan.ml/Donniyatako14.html, (Consulté le 09 11 2025).

FÀKAN, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 15nan, https://www.fakan.ml/Donniyatako15.html, (Consulté le 10 11 2025).

FÀKAN, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 16nan, https://www.fakan.ml/Donniyatako16.html, (Consulté le 10 11 2025).

FÀKAN, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 17nan: Ntòlanin, https://www.fakan.ml/Donniyatako17.html, (Consulté le 10 11 2025).

FÀKAN, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 10nan, (Consulté le 10 11 2025).

FUTURA, Comète, météorite, astéroïde, étoile filante : quelle est la différence ?,

https://www.futura-sciences.com/sciences/questions-reponses/comete-comete-meteorite-asteroide-etoile-filante-difference-6331/, (consulté le 10 11 2025).

KƆNE Kassim Gausu, 2010. Bamanankan Daɲɛgafe, Massachusetts, Mother Tongue Editions.

LTL LANGUAGE SCHOOL, Les Planètes en Chinois : Le Système Solaire et Au-Delà,

https://ltl-school.fr/planetes-en-chinois/#chapter-1, (consulté le 10 11 2025).

Microsoft Encarta Collection, 2009, Jupiter.

Microsoft Encarta Junior, 2009, Jupiter.

ORTM radio nationale, 2023, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 9nan, Bamako, Mali.

ORTM radio nationale, 2023, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 10nan, Bamako, Mali.

ORTM radio nationale, 2023, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 11nan, Bamako, Mali.

ORTM radio nationale, 2023, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 12nan, Bamako, Mali.

ORTM radio nationale, 2023, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 13nan, Bamako, Mali.

ORTM radio nationale, 2023, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 14nan, Bamako, Mali.

ORTM radio nationale, 2023, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 15nan, Bamako, Mali.

ORTM radio nationale, 2023, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 16nan, Bamako, Mali.

ORTM radio nationale, 2023, Dɔnniya fòrobayali jὲmukan tàko 17nan: Ntòlanin, Bamako, Mali.

RONDEAU Guy, 1984. Introduction à la terminologie, Québec, Gaëtan Morin éditeur.

YouTube, C’est pas sorcier : Pourquoi Pluton n'est pas une planète ?, https://www.youtube.com/watch?v=777KcVTcwmg, (Consulté le 11 11 2025).

ZAHAN Dominique, 1951. Les couleurs chez les bambaras du Soudan français, Bulletin d’information et de correspondance de l’institut français d’Afrique noire, n°50, p. 52-56

Téléchargements

Publié

2026-01-31

Comment citer

Balo, I. (2026). Bàngudɔn kàlanni bamanankan na : tìle n’a màntonw kùnkanfaamuyaw n’u dodaɲɛko: Teaching physics in bamanankan : notions of the solar system and their naming issues. Language Policy in Africa, 2(1). https://doi.org/10.36950/